1. Giới Thiệu Về Chu Kỳ Kinh Nguyệt
- Chu kỳ bình thường: 21–35 ngày, kéo dài 2–7 ngày.
- Lượng máu mất: 20–60ml/lần.
- Đau kinh nhẹ: Có thể xảy ra do thay đổi nội tiết tố.
2. Các Rối Loạn Kinh Nguyệt Thường Gặp
a. Vô Kinh (Amenorrhea)
- Định nghĩa:
- Vô kinh nguyên phát: Chưa có kinh trước 16 tuổi hoặc 2 năm sau dậy thì.
- Vô kinh thứ phát: Dừng kinh >3 tháng ở phụ nữ từng có kinh đều.
- Nguyên nhân:
- Hormone (thiếu estrogen/testosterone), thai kỳ, căng thẳng, rối loạn ăn uống, buồng trứng đa nang (PCOS).
- Triệu chứng: Không có kinh, kèm khô âm đạo (nếu do suy giảm hormone).
- Điều trị: Xác định nguyên nhân, cân bằng hormone, cải thiện lối sống.
b. Đau Kinh (Dysmenorrhea)
- Loại 1 (Nguyên phát): Đau do co bóp tử cung, không nguyên nhân器质性.
- Loại 2 (Thứ phát): Đau do bệnh lý như lạc nội mạc, u xơ.
- Triệu chứng: Co thắt bụng dưới, buồn nôn, mệt mỏi.
- Điều trị: Thuốc giảm đau (NSAIDs), tránh sốc lạnh, liệu pháp hormone.
c. Rong Kinh (Menorrhagia)
- Tiêu chuẩn:
- Thấm >1 miếng/giờ trong 2 giờ liên tiếp.
- Đi tiểu máu lớn (>2.5cm).
- Kinh kéo dài >7 ngày.
- Nguyên nhân: U xơ, polyp tử cung, rối loạn đông máu (ví dụ: thiếu vitamin K).
- Hậu quả: Nhược máu, mệt mỏi.
- Điều trị: Thuốc cầm máu (acid tranexamic), IUD hormone, phẫu thuật nếu cần.
d. Kinh Thưa (Oligomenorrhea)
- Định nghĩa: Chu kỳ >35 ngày.
- Nguyên nhân: PCOS, béo phì, stress.
- Điều trị: Điều hòa hormone, thuốc kích thích rụng trứng.
e. Kinh Không Đều
- Nguyên nhân: Căng thẳng, thay đổi hormone, rối loạn tuyến giáp.
- Điều trị: Theo dõi, xét nghiệm hormone, dùng thuốc tránh thai.
f. Rối Loạn Tiền Kinh (PMS/PMDD)
- Triệu chứng: Mất ngủ, thay đổi tâm trạng, đau ngực.
- Điều trị: Vitamin B6, SSRI, quản lý stress.
3. Phương Pháp Chẩn Đoán
- Lịch sử bệnh án: Tuổi bắt đầu kinh, triệu chứng, thay đổi gần đây.
- Khám thực thể: Siêu âm để phát hiện u xơ, lạc nội mạc.
- Xét nghiệm máu: Hormone (FSH, LH, estrogen), chức năng tuyến giáp, đông máu.
- Laparoscopy: Nếu nghi ngờ bệnh lý ổ bụng.
4. Cách Điều Trị
- Phòng ngừa: Cân bằng dinh dưỡng, tập thể dục, tránh hút thuốc.
- Thuốc: NSAIDs, thuốc tránh thai, hormone thay thế.
- Phẫu thuật: Myomectomy, hysterektomy (trường hợp nặng).
5. Khi Nào Cần Khám Bác Sĩ?
- Dừng kinh đột ngột.
- Rong kinh kéo dài hoặc lượng máu nhiều.
- Đau dữ dội không đáp ứng thuốc.
- Có dấu hiệu nhiễm sắc kỷ hoặc vô sinh.
6. Lưu Ý
- Rối loạn kinh nguyệt thường liên quan đến sức khỏe tổng thể, cần khám chuyên khoa để xác định nguyên nhân chính xác.
- Tránh tự dùng thuốc nếu không rõ nguồn gốc rối loạn.
Tài Liệu Tham Khảo: CDC, WHO, Guidelines on Menstrual Disorders (2023).
0 Nhận xét