1. Giới Thiệu
U nang buồng trứng là túi chứa dịch (nước hoặc chất khác) hình thành trong hoặc trên buồng trứng. Đây là tình trạng phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, thường lành tính nhưng cần theo dõi để tránh biến chứng.
2. Nguyên Nhân
- Dự trữ kinh nguyệt: Do rối loạn nội tiết tố hoặc bất thường trong quá trình rụng trứng.
- Tiền sử gia đình: Người có mẹ/bà bị u nang có nguy cơ cao hơn.
- Tuổi tác: Tỷ lệ tăng dần từ 30–50 tuổi; nguy cơ ác tính tăng sau 50.
- Sử dụng thuốc: Một số thuốc kích thích rụng trứng có thể làm tăng nguy cơ.
3. Các Loại U Nang
- U nang chức năng:
- U nang nang noãn: Form khi trứng không rụng.
- U nang hoàng thể: Dư thừa dịch sau khi rụng trứng.
- U nang không chức năng:
- U nang bã nhờn (dermoid): Gồm tóc, da, mô mỡ.
- U nang nội mạc tử cung (endometrioma): Do tổn thương nội mạc tử cung phát triển bên ngoài.
- U nang tuyến性 (cystadenoma): Từ tế bào tuyến của buồng trứng.
4. Triệu Chứng
- Không triệu chứng: Đa số u nang nhỏ không gây vấn đề.
- Khi u lớn hoặc vỡ/ xoắn:
- Đau bụng dưới, đau lưng, đau khi quan hệ.
- Sưng vùng chậu, tiểu nhiều, đại tiện khó.
- Rong kinh, thay đổi kinh nguyệt.
- Nôn, sốt nếu nhiễm trùng hoặc xoắn buồng trứng.
5. Khi Nào Cần Khám Bác Sĩ?
- Đau bụng dữ dội, buồn nôn, sốt.
- Chóng mặt, choáng váng.
- Có dấu hiệu mang thai ngoài tử cung (nếu nghi ngờ).
6. Chẩn Đoạn
- Siêu âm: Xác định vị trí, kích thước, cấu trúc u.
- Xét nghiệm máu: Kiểm tra hormone (estrogen, testosterone), tumor marker (CA-125).
- Chụp CT/MRI: Nếu nghi ngờ u ác tính.
- Soi ổ bụng (laparoscopy): Để sinh thiết hoặc phẫu thuật.
7. Điều Trị
a. Theo Dõi (Watchful Waiting)
- Áp dụng với u nhỏ (<5cm), không triệu chứng.
- Siêu âm định kỳ 3–6 tháng.
b. Điều Trị Thuốc
- Thuốc tránh thai: Giảm nguy cơ tái phát u nang chức năng.
- Thuốc giảm đau: Paracetamol, NSAIDs (không dùng aspirin).
- Hormone thay thế: Với u nang nội mạc tử cung.
c. Phẫu Thuật
- Phương pháp:
- Laparoscopy: Mổ nội soi, loại bỏ u mà bảo tồn buồng trứng.
- Mổ mở: Với u lớn (>10cm), nghi ngờ ung thư.
- Chỉ định:
- U lớn, đau kéo dài, nghi ngờ ác tính.
- U nang nội mạc tử cung gây đau đớn.
8. Biến Chứng Nguy Hiểm
- Xoắn buồng trứng: Cơn đau bỗng dưng, cần mổ cấp cứu.
- Vỡ u nang: Dẫn đến viêm phúc mạc, sốc.
- U ác tính: Tỷ lệ thấp (~25% ở u nang >5cm).
9. Phòng Ngừa
- Khám sức khỏe định kỳ: Phát hiện sớm qua siêu âm.
- Kiểm soát cân nặng: Béo phì làm tăng estrogen.
- Tránh stress: Giúp cân bằng nội tiết tố.
- Hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc kích thích rụng trứng.
10. Lưu Ý
- Không tự dùng thuốc: Cần theo chỉ định của bác sĩ.
- Theo dõi sau điều trị: Siêu âm 6–12 tháng để phát hiện tái phát.
- Tâm lý ổn định: Hỗ trợ từ gia đình và chuyên gia nếu cần.
Lưu ý: Thông tin này không thay thế lời khuyên y khoa. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ sản phụ khoa để có phác đồ phù hợp.
0 Nhận xét